مدرسه و مسجد خان

مسجد خان یا مدرسه علمیه زمانیه-غرب شهر جرم – بنا ازخشت وگل وآجر وسنگ وگچ ساخته شده است این بنا مربوط به دوره صفویه است وبانی آن شخصی است بنام حاج محمد حسن خان این بنا حدود دویست سال قبل توسط یکی از افراد خاندان مؤسس آن تعمیر گردید که تاریخ تعمیرآن باحروف ابجدباشعر برسنگی نوشته شده وبربالای درب ورودی مدرسه قراردارد

درشرق مدرسه مسجدی باسابقه ای همسان قراردارد که سنگهای قبر مربوط به افراد عادی درآن وجود داردومزار شیخ قطب الدین محی شیرازی نیز دراین مدرسه است .تعداد طلاب ومدرس همه روزه درمدرسه مشغول تدریس وتحصیل اند،حدود یک هزار نفر درسال بازدیدکننده دارد بنابه شماره ی ۹۶۰ به تاریخ ۵/۱/۱۳۵۲ متعلق به دوره صفویه درفهرست آثار ملی سازمان میراث فرهنگی ثبت شده است .مدرسه خان (زمانیه) درسال ۱۱۰۳ قمری به دستور حاج محمد مومن بیگا ساخته شده وبعدهابه وسیله وهمت حاج محمد آقا (پدر حاج محمد حسن خان تممیرشده است .)

درمجموع حجره های این مدرسه ۲۰عدد می باشد

درقسمت شمالی مدرسه دوحجره که از بقیه حجره ها بزرگ تر می باشد مربوط به کلاس های درس زمستانه می باشد

درقسمت جنوبی مدرسه یک ایوان سرپوشیده اما جلو باز وجود دارد که این محل برای تدریس دروس حوضوی درتابستان بوده است.

۶حجره درقسمت شرقی وغربی مدرسه به صورت تک اتاقی واقع شده است که مخصوص طلاب مجرد بوده ودرایام تحصیل درانجا زندگی می کردند.

دربین حیاط مدرسه یک حوض ۸ ضلعی وجود داردکه دورتادور آن ودرچهارطرف آن باغچه هایی با درختان متنوع که آب وهوای مناسب هستند همچون نخل ولیمو ونارنج دیده می شود

درضلع غربی مدرسه مسجدی درهمجواری این مدرسه واقع است که تاریخ ساخت آن همزمان بااحداث همین مدرسه می باشد که ازمسجد نیز دارای راه ورودی می باشد درچهار ضلع این بنا چهره هایی بزرگتر وگاهی دربعضی ازگوش ها حجره هایی تودرتو تعبیه شده است که بنابه گفتار عده ای محل اقامت طلبه های متاهل بوده است.

تنها تزئینات موجود دراین بنا آجرکاریهای نمای این ساختمان است که به صورت راسته است .ازدلایل ایجاد این بنا درجهرم نبودیک مکان مذهبی برای تحصیل علوم حوزوی وهمچنین مذهبی بودن مردم شهرستان وعلاقه ی زیاد به علم بوده است.

این بنا به دلیل هم مفارن بودن بابنای مدرسه خان شیراز شباهات زیادی درفرم، معماری وفضاهای موجود در این بنا دارد.

ازخصوصیات دیگر این بنا که کمتر دربناهای دیگر مشاهده می شود تقسیمات حجره ها درچهارگوشه ی بنامی باشد ه ازیک ایوان به سه حجره جدا ازهم راه پیدا می کنیم.

تزئینات جلوی همه ی حجره ها به جز حجره هایی که درچهار گوشه واقع شده اندبه صورت کادربندی های بسیار زیاد است ولی حجره هایی که درچهار گوشه واقع شده اند دارای تزئینات مقرنس می باشد.

قلعه گبری

قلعه گبری جهرم واقع بر کوهی کوچک در درون تنگه قلعه گبری واقع شده است.

قلعه گبری محل سکونت زرتشتی ها بوده که در جهرم زندگی می کردند. در حمله اعراب به این منطقه چیزی از این قلعه تاریخی به جای نماند. این قلعه بر روی کوهی باصفا و سرسبز در فاصله کوتاه از از غار سنگشکنان واقع شده است.

این قلعه در جایی قرار گرفته که چشم انداز کل شهر در بر دارد. این قلعه به شکلی بوده است که هیچکس نمی توانسته از این قلعه بالا برود و به آن نفوذ کند، زیرا کوه آن همانند دیوارهایی بلند سد راه می شود.

از شگفتیهای قلعه گبری جهرم چاه این قلعه است که در سنگ کوه حفر شده است.

چاهی به قطر دهانه ۲متر وعمقی نامعلوم که درون سنگ ودر پائین قلعه میباشد.

متاسفانه بقایای زیادی از این قلعه به جای نمانده است، ولی اندک بقایای آن ارزش دیدن دارد.

آدرس: جهرم، فاصله ای کوتاه از غار سنگ شکنان

قدمگاه

این بنای تاریخی بر فراز تپه ای در خیابان آرادگان واقع شده است. شهرداری اخیراَ اقدام به نور پردازی بنا و ساخت آب نما در پای این تپه نموده که تبدیل به مکانی تفریحی گردیده است.

غار سنگ اشکن

این غار بزرگترین غار دست ساز خاورمیانه و یکی از بزرگترین و زیباترین غارهای مصنوعی جهان است. بعضی از دهانه های غار آنقدر وسیع هستند که به راحتی یک اتومبیل ار آن عبور می کند و از دهانه غار می توان تمام شهر رادید.

این غار زیبا درکوههای واقع در قسمت فوقانی بلوار مادر قرار دارد.

جاده ادویه

بقایایی از جاده تاریخی ۴۰۰ ساله در شهرستان جهرم وجود دارد که اهالی منطقه آن را جاده ادویه می نامند. جاده ادویه در دوره صفویه در بندرعباس احداث شده و از شهرهای لار و جهرم نیز می گذشته و به اصفهان می رسیده است. در محدوده مسیر این جاده در نزدیکی روستای چاه تلخ چهار آب انبار و دو کاروانسرا وجود دارد اما از آن مسیر به بعد کوهستانی است و جاده سنگ فرش کوهستانی به چشم می خورد که در نوع خود یکی از شاهکارهای مهندسی و جاده سازی به شمار می آید.

در زمانهای گذشته تجار و مردم در آن زمان محصولاتی مانند پارچه و ادویه را از هندوستان وارد بندر عباس و از آنجا به شهرهای دیگر از جمله اصفهان می بردند به همین دلیل نام ادویه را برای این جاده انتخاب کرده اند. اکنون تنها پنج کیلومتر از این جاده در شهرستان جهرم سالم باقی مانده است و حدود یک کیلومتر از آن جاده سنگ فرش است و بقایای آثاری تاریخی نیز در ادامه مسیر دیده می شود. همچنین بنابر اظهار برخی از کارشناسان در دوره صفوی نیز پلی در این منطقه ساخته شده که متاسفانه هم اکنون اثری از آن وجود ندارد

شاردن از سیاحان به نام در سال ۱۰۵۹ هجری شمسی از جاده ادویه عبور کرده و در سفرنامه خود نوشته که در کوه البرز به عنوان سخت ترین و خطرناکترین کوهی که در ایران وجود دارد و جاده ای سنگ فرش شده با عرض بیش از چهار قدم تنها مسیر عبوری از این کوه است. در قله این کوه سه آب انبار وجود دارد که به دلیل خشکسالی بودن آب هستند.

دروازه پیرشبیب

دروازه پیر شبیب از آثار تاریخی و دیدنی دوران قاجاریه است که در داخل شهر جهرم واقع شده است. این بنای تاریخی از دالانی با سقفی گنبدی تشکیل شده که دارای تزیینات چون عرقچین و مقرنس کاری است.

بازار سرپوشیده

این بازار که ظاهری سنتی دارد در مرکز شهر جهرم در میدان شهدا قرار دارد

این بازار همانطور که از نامش پیداست، یکی از یادگارهای به جای مانده از اواخر دوران زندیه است. به این بنا لقب خواهر دوقلوی «بازار وکیل» در شیراز را داده‌اند بازار زندیه از جمله بازارهای صلیبی است که از چهار سوق زیبا در وسط آن تشکیل شده است. همچنین بازار زندیه دارای چندین کاروانسرا، مسجد و حمام دیدنی است.

غار ورا

غار وراء در نزدیکی جاده جهرم – لار در استان فارس قرار دارد. وراء در فارسی میانه به معنای دژ، قلعه، بلندا، کنار، پهلو آمده است

پیشینه تاریخی این غار به چهار دوره تاریخی تقسیم می‌شود: دوران باستان تا زمان ساسانیان، ساسانیان تا اسلام، پس از اسلام و دوران معاصر.

از آنجایی که این غار در جهت برآمدن خورشید قرار دارد، می‌توان گفت در دوران باستان تا زمان ساسانیان مکان مناسبی برای نیایش بامدادی و مراسم قربانی کردن گاو بوده است. به همین دلیل از این غار در برخی منابع با نام معبد خورشید نیز معرفی شده است.

این غار در دوران پس از اسلام تا دوران معاصر به خاطر موقعیت سوق‌الجیشی مناسب و ایمنی کافی و همچنین آب گوارایی که از سقف آن می‌چکد، کاربری زیادی داشته است.

در دوران معاصر این غار بیشتر مورد استفاده شکارچیان بوده و به همین دلیل آسیب‌های جدی به غار وارد شده است.

در سال ۱۳۱۶ نخستین دوره مرمت غار وراء انجام شد. پس از انقلاب نیز با همیاری مردم نیکوکار جهرم، کار بازپیرایی غار و پیرامون آن توسط کوهنوردان صورت گرفت.

کوه گرم

منطقه شکار ممنوع کوه گرم در موقعیت جغرافیایی N2837 تا N2857 و E5248 تا E5332 در استان فارس واقع است. منطقه شکار ممنوع کوه گرم با وسعت حدود ۸۰۰۰۰ هکتار در شمال غرب شهرستان جهرم در استان فارس و جنوب ایران واقع شده و از سال ۱۳۷۴ تحت عنوان منطقه شکار ممنوع معرفی گردیده است. فون خزندگان این منطقه از فروردین ۱۳۸۶ تا فروردین ۱۳۸۷ مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. برای نمونه‌برداری از خزندگان، ۳ کوادرات در اندازه ۱۰۰ × ۱۰۰ متر در ارتفاعات مختلف انتخاب و در مجموع از ۲۲۵ تله چاله‌ای (چال تله) (pitfall) در دو اندازه مختلف استفاده گردید. از کوادرات‌ها با فاصله زمانی حدود سه هفته به مدت سه ماه بازدید شد و نمونه‌های به دام افتاده جمع‌آوری، به آزمایشگاه منتقل، در محلول فرمالین ده درصد تثبیت و با استفاده از منابع معتبر مختلف شناسایی شدند. به طور کلی، بر اساس عملیات میدانی انجام شده و نیز نتایج حاصل از بررسی کوادرات‌ها، ۲۰ گونه خزنده شامل ۲ گونه لاک پشت متعلق به ۲ جنس و ۲ خانواده، ۸ گونه مار متعلق به ۸ جنس و ۳ خانواده و نیز ۱۰ گونه سوسمار متعلق به ۱۰ جنس و ۵ خانواده شناسایی و وضعیت حفاظتی آنها مشخص گردید.

موقعیت جغرافیایی : شمال غربی شهرستان جهرم

ویژگیهای منطقه: دو رشته کوه بهم پیوسته بنام کوه گورم (۲۷۶۱ متر ارتفاع) ، کوه نمک (۲۸۴۶ متر ارتفاع) – رودخانه قره آغاج در قسمت شمال غربی و غرب – رودخانه شور در قسمت جنوب و غرب

وسعت : حدود ۵۰۰۰۰ هکتار

پوشش گیاهی منطقه ممنوعه شکار گورم جهرم

عمده ترین گیاهان منطقه:

ارس، بنه، گلخنک، کیکم، بادام و انجیر وحشی، تنگرس،خشک، مورد، خرزهره، استبرق، کنار،آلبالو وحشی،ورک،گوش بره، گون، فرنیون، خارشتر، درمنه،اسپرس، کاکوتی، کنگر وحشی، آنغوزه، ریش بز، بومادرون،شکرتینال، کما،جاشیر، ارژن، اسفند،ختمی،پیاز کوهی،کلاه میرحسین، تنگرس

حیات وحش منطقه ممنوعه شکار گورم جهرم:

بز و پازن وحشی، قوچ و میش وحشی،هو (در قسمت دشت بندرت)،پلنگ

، گرگ، روباه، خرگوش، تشی، لاک پشت، کبک، تیهو، فمری، دارکوب، چک چک کوهی، کمرکاکلی، انواع کبوتر، هدهد، انواع کوکر، لاشخور، عقاب، سنگ چشم، چکاوک، چرخ ریسک، پرستو، توکا، بلبل خرما، زنبورخور، سبز قبا، پری شاهرخ، سلیم طوقی، کیلو، کلاغ، گنجشک

منابع آبی منطقه ممنوعه شکار گورم جهرم

عمده ترین منابع آبی علاوه بر رودخانه قره آغاج عبارتند از: چشمه سلیمانی، چشمه خرزهره، آب زرک، آب حصین چاه تخته سنگ – آب شور – خوشاب هکان- چشمه کنگری

پارک دره نمی (کوهسار)

این پارک زیبا  در خیابان آزادگان ، در قسمت فوقانی قدمگاه ، در دره یک کوه زیبا واقع شده است. که علاوه بر قسمت پارک ، خود کوهستان هم به عنوان مکانی تفریحی و ورزشی مورد استفاده مردم قرار می گیرد